टेकडीवरच्या एका झाडाने बरेच दिवस आम्हाला कोड्यात पाडलं होतं. तीन – चार फूट उंचीच्या या रोपट्याची पानं त्यांच्या वैशिष्ट्यपूर्ण आकारामुळे एकदम नजरेत भरण्यासारखी. पण तरी याची ओळख काही पटत नव्हती. आणि अचानक याचं नाव कळलं ... कुलू / कांडोळ / गम कराया.
पांढरं शुभ्र, गुळागुळीत, रात्री उठून दिसणारं खोड हे या झाडाचं वैशिष्ट्य. या खोडामुळेच याला भुत्या किंवा ‘घोस्ट ट्री’ असंही नाव आहे.
Sterculia urens हे या झाडांचं शास्त्रीय नाव. स्टर्क्युलिया म्हणजे शेण किंवा विष्ठेचा दुर्गंध असणारा. याची फुलं आणि फळं हे नाव सार्थ ठरवतात. डिसेंबर – जानेवारीमध्ये याला फुलं येतात, आणि मार्चपासून हिरवी पोपटी पाच पाकळ्यांच्या मोठ्या फुलासारखी दिसणारी फळं येतात. जून झाल्यावर ही फळं लालसर जांभळी दिसतात. त्यावरचे केस हे खजकुइलीसारखेच खाजरे असतात. शरदिनी डहाणूकरांच्या ‘हिरवाई’ पुस्तकात असा उल्लेखअआहे, की या फळातल्या बिया खाता येतात. (दुर्गंध असणारच, तरीही खातात?)
या झाडाचा डिंक म्हणजे गम कराया. हा पोटाच्या विकारावर औषधी असतो. औषधनिर्मिती उद्योगामध्येही हा डिंक वापरला जातो.
No comments:
Post a Comment